Tarihi hakkında bilgi verilirken coğrafi konumunun  önemi  vurgulanan Aşkale, Doğu Anadolu Bölgesi’nde, Erzurum ilinin 53 km batısında, Erzincan ilinin 120 km doğusunda yer almaktadır. Erzurum ilinin batısındaki son ilçesi olan Aşkale'nin, doğu- batı uzunluğu 50 km, kuzey- güney uzunluğu 46 km ve yüzölçümü 2300 km2 olup, ortalama rakımı (denizden yüksekliği) 1650 m' dir. İlçe, doğusunda İlimize bağlı Ilıca ilçesi, batısında Erzincan iline bağlı Çayırlı ve Tercan ilçeleri, kuzeyinde Bayburt ili ve Ilıca ilçesi, güneyinde ise Erzurum'a bağlı Çat ve Erzincan'a bağlı Tercan ilçeleri ile çevrelenmektedir.

Batı-doğu istikametinde uzanan  (E 80) transit yolu üzerinde konumlanan Aşkale, Erzurum-Erzincan ve Erzurum-Bayburt-Trabzon yollarının kesiştiği yerde, tarihi İpek Yolu üzerinde bulunmaktadır.

Aşkale, arazi yapısı itibariyle , Palandöken dağlarıyla Otlukbeli ve Gavur dağları uzantılarının  adeta kolları arasına aldığı ve  Karasu Vadisi’nin açmış olduğu çöküntü içindedir. Aynı zamanda doğu - batı istikametinde uzanan iki fay hattı arasında kalan İlçe, birinci derecede deprem kuşağında bulunmaktadır. Deprem bakımından, daha önce olan sarsıntılarda önemli sayılabilecek hasar olmamasına karşılık, 5.5-5.4 büyüklüğündeki 25-28 Mart 2004 depremlerinde 11 köyde büyük hasar olmuş ve 11 kişi hayatını kaybetmiş, İlçe merkezinde ise önemli sayılabilecek bir hasar olmamıştır.

Bölge genellikle dağlık olup, volkanik yapıdadır. Bu dağlar, Erzurum ilinin güneyinden uzanan Palandöken dağlarının Aşkale'de alçalarak devam eden kolları olan  Dumanlı(2700 m), Güllü( 3250 m), Meryem (2660 m) ve Kılıçkaya (2665 m) dağları ile Erzurum’un kuzeyinden uzanan  Otlukbeli ve Gavur dağlarının Aşkale bölgesindeki uzantıları olan Akbaba (2600 m), Yaserçöl (2330 m), Karahalil (2770 m), Yapraklı (2600 m), Çengel (2900 m) ve Cecan (2975 m) dağlarıdır ki bunlar  Kop dağı (2600 m) bölgesinde düğümlenmektedir.

Bir kısmı da meralarla kaplı olan İlçe arazisi genelde kalkerlidir. Bu arazide, maden devrine ait linyit ve bol miktarda krom yatakları bulunmaktadır. Ayrıca kireç ,alçı ve diğer birçok maden rezervlerine de sahip olan İlçe, önemli ölçüde doğal zenginliğe sehiptir.

Akarsu ve Gölleri : Aşkale’yi yerleşim yeri yapan  en önemli unsur Fırat nehrinin kollarından biri olan  Karasu  ve bu nehrin meydana getirdiği havzadır. Karasu, sağdan Serçeme ve Karahasan Çayı , soldan ise küçük derelerle beslenir.

Bir çok yerleşim yerlerinden geçerek Aşkale'ye ulaşan  Karasu, 2004 yılına kadar İlçe şebeke suyuna da kaynaklık edmiştir. Karasu’nun son yıllarda kanalize edilmesiyle yatağında önemli sayılabilecek arazi elde edilmiş ve kısmen kullanıma sunulmuştur.

İlçenin coğrafi güzelliklerinden önem arz edeni, Haydarhacı köyü sınırları içinde Dumanlı dağı üzerinde bulunan ve bir krater gölü olan Şah Gölü’dür. Bu göl sadece Aşkale’nin değil, ülkemizin en güzel doğa harikalarından  biri olup, bu gölde  çok lezzetli alabalık   yetişmektedir. 2400 m2 alanında ve 10 m derinliğinde olan bu krater gölünün çevresi, yaz aylarında halk tarafından bir  mesire yeri olarak kullanılmaktadır.